ڕه‌شه

Friday, April 30, 2004

به ژن دان

ئێواره دره‌نگانێكه و به‌همه‌ن لێی نابڕێته‌وه. چه‌ن سه‌عاتێك ده‌بێ باسمان بۆ ده‌كا و به زۆری ده‌یهه‌وێ بیسه‌لمێنێ ته‌نیا ڕێگه، ڕێگه‌ی ئه‌و و چه‌ك و سه‌رۆكه! مام قادری جگه‌ره‌فرۆش بزه‌ی دێتێ و ده‌ڵێ: كه‌ف و كووڵی جه‌وانییه. با تووشی به تووشی ژن ومنداڵ و قاڕ وقیڕه‌وه بێ، بزانه باسی چه‌ك وسه‌رۆكت بۆ ده‌كا...
له دووره‌‌وه جه‌لال بانگم ده‌كا. به ته‌مایه دوكانه‌كه‌ی داخا و بچێته‌‌وه ماڵێ. ماڵمان لێك نزیكه و هه‌موو ئێواران به یه‌كه‌وه ئه‌و ڕێگه‌یه‌ی ده‌بڕین، به‌یانان ئه‌و به‌ره به‌یانی زوو له ماڵ ده‌ر ده‌كه‌وێ و من له خه‌وی به‌یانیم ناده‌م. كێیه به به‌ره به‌یانی زوو كتێبی بكڕێ؟
نێوچاوانی گرژه و لێوه‌كانی ده‌كرۆژێ. لێی ده‌پرسم چ بووه؟ 
ده‌ڵێ: دیسان هاتبوو! زۆریم لێ ده‌كا. ده‌ترسێم تووشی كێشه‌م بكا. ده‌ڵێ هه‌ر نێوی تۆم له‌سه‌ر بێ ڕازیم. چیتر به بێوه‌ژنم نه‌ناسن، به باغی بێ په‌رژین!
باسی كاڵێی كچه‌پووری ده‌كا. خاوه‌ن ماڵی منه و دوو منداڵی شه‌ش حه‌وت سالانه‌ی هه‌یه. مێرده‌كه‌ی له هات وچۆی قاچاغ دا له ڕێگه‌ی تارانێ دا تێدا چوبوو.  كاڵێ مابۆوه و دوو منداڵی سه‌ر و پێچكه و ماڵێكی نیوه ته‌واو.
جه‌لال یاریده‌ی ده‌دا و چی بۆ سێ منداله‌ی خۆی كڕیبایه بۆ منداله‌كانی كاڵه‌شی ده‌كڕی. ماوه‌یه‌ك بوو كاڵێ خۆی لێ خۆش كردبوو، جا به ئیشتیا بێ یا ناچاری...جه‌لالیش نه‌یده‌توانی به ماڵ ومنداڵی خۆی ڕا بگا و خه‌ونیشی به سه‌نیری تازه‌وه نه‌ده‌دیت. به گاڵته زۆر جاران به خه‌زووری ده‌گووت: كچێكت داومێ، وه‌ره چوارت بده‌مه‌وه وه‌ك خۆمان لێ بێته‌‌وه..
له ڕێگه‌ دا هه‌ر باسی ئه‌وه‌مان كرد چۆن كاڵێی له كۆڵ كه‌ینه‌وه. هاتینه سه‌ر ئه‌و ڕایه مێردێكی بۆ په‌یدا كه‌ین و شه‌ش حه‌وتێكمان هه‌ڵدا. قه‌وڵ وا بوو جه‌لال دانه دانه پێیان بڵێ و خوازبێنیان لێ بكا.
...
...
جه‌لال به سه‌ر سوڕمانه‌وه لێم ده‌پرسێ: بۆ كوێ بچم؟ له كوێ بیدۆزمه‌وه؟
ئه‌وه كاره ئه‌و هه‌تیوه كردی؟
مام قادر ده‌لێ: ده‌ڵێن له قه‌ندیل و داڵانپه‌ر بنكه‌یان هه‌یه. به‌ڵام زه‌‌حمه‌ته ئه‌وی چوو باڵیان، بێته‌وه!
جه‌لال سمێڵه‌كانی به ددانان ده‌قرتێنێ. چی بۆ ناكرێ. كاڵێ ده‌ڵێ: بۆخۆم ده‌چم، ده‌یهێنمه‌وه. 
به‌همه‌ن دوای سالێك و منالێك كاڵێی جێ هێشتووه. هه‌تا چاوی به كاڵێ كه‌وت، كووتی باشه. به زاوابه‌ندی چوو سه‌ر ماڵی كاڵێ. جه‌لال له لای ناسیاوێكی خۆی ئیشێكی بۆ دۆزیه‌وه. دوای سالێكیش له كار كردن ماندوو بوو و ڕێگه‌ی چه‌ك و سه‌رۆكی گرته به‌ر!
ده‌ڵێم: مام قادر چ بوو؟ نه‌تده‌گووت ماڵ ومنداڵی هه‌بێ، ئه‌و هه‌وایانه‌ی له بیر ده‌چێته‌وه؟
ده‌ڵێ: بڵێم چی ڕه‌شه‌! منداڵی ئه‌و ده‌ور و زه‌مانه‌ی كه‌س تێیان ناگا!
...
...
تازه چاوم چۆته سه‌ریه‌ك، ده‌نگی ترپه‌ی قامكێك له سه‌ر په‌نجه‌ره دێت. چاو لێ ده‌كه‌م. ڕه‌شاییه‌ك له به‌ر په‌نجه‌ره وه‌ستاوه. به ده‌نگێكی نزم ده‌ڵێ: لێم بكه‌وه كاك ڕه‌شید، بۆخۆمم. 
ده‌نگی ئاشنایه و ناچمه‌وه سه‌ری. ده‌پرسم: كێهه‌ بۆخۆم؟ كێی؟
ده‌ڵێ: به‌همه‌نم، به‌همه‌ن، ماڵت نه‌شێوێ. چۆن نامناسیه‌وه؟
دێته ژوور و چرای هه‌ڵده‌كه‌م. كز بۆت و چاوی ده قووڵ چووه. 
...
...
مام قادر ده‌ڵێ: نه‌مگووت؟! ماڵ و منداڵ نه‌یهێناوه؟ جا هه‌ر بڵێن پیر لێی نازانن.
ده‌ڵێم: مام قادر وا نه‌بوو. ماڵ و منداڵ پێیان نه‌كرا. نۆك‌ ناردیه‌وه. ده‌یگێڕاوه له چوارمانگه‌ی ڕابردوو دا یا شۆرباو نۆكی خواردوه یا شۆرباو له‌په.  چه‌ك و سه‌رۆكیشی به نۆكه‌وه له‌ به‌ر چاو كه‌وتوه!
ئێستاش كه‌س ناوێرێ نێوی نۆكێ له كن بێنێ!